Teklif, Sipariş, Fatura: Ticari Süreç Nasıl Kurulur?
Ticari süreç rehberi: teklif-sipariş-fatura zinciri, onay akışı, stok bağlantısı, tahsilat takibi ve mutabakat.
Ticari sürecin sağlığı, halkalar arasındaki geçişte ölçülür. Teklifteki kalemler siparişe elle yazılıyorsa, sipariş faturaya elle aktarılıyorsa; hata sorusu “olacak mı” değil “ne zaman” sorusudur.
Zincirin halkaları
- Teklif: Müşteriye sunulan fiyat ve kapsam. Henüz taahhüt yok.
- Onay: Müşteri kabul eder. Bu an kayıt altına alınmalı — kim, ne zaman, hangi versiyonu onayladı.
- Sipariş: Onaylanan teklif siparişe dönüşür. Kalemler yeniden yazılmaz, taşınır.
- Karşılama: Hazırlık, sevkiyat, kurulum. Aşama bilgisi hem içeride hem müşteride görünmeli.
- Fatura: Sipariş kalemlerinden üretilir.
- Tahsilat: Ödeme durumu faturaya bağlanır; kısmi ödeme desteklenmeli.
Halkalar arası geçişte kurallar
- Veri taşınır, kopyalanmaz. Teklif kalemi siparişe dönüşürken referansını korumalı; sonradan “bu kalem nereden geldi?” sorusu cevaplanabilmeli.
- Değişiklik izlenebilir olmalı. Onaydan sonra kapsam değişirse yeni bir versiyon oluşmalı, üzerine yazılmamalı.
- Fiyat kaynağı tek olmalı. Ürün kartındaki fiyat değişince eski teklifler etkilenmemeli; teklif kendi anındaki fiyatı saklamalı.
- KDV ve para birimi kalem bazında tutulmalı. Farklı oranlar aynı belgede olabilir.
Onay akışı
İç onay (indirim yetkisi, özel şart) ve dış onay (müşteri kabulü) ayrı şeylerdir. İç onayı süreç haline getirmek iki fayda sağlar: temsilci yetkisini bilir, ve istisnalar kayıt altına alınır. Basit bir eşik yeterlidir: “%10’a kadar temsilci, %20’ye kadar yönetici, üzeri genel müdür.”
Stok ve karşılama
Sipariş açıldığında stok otomatik düşmeli mi? Cevap iş modeline bağlı ve bilinçli verilmesi gereken bir karardır. Rezervasyon mantığı (sipariş anında ayır, sevkiyatta düş) çoğu işletme için en dengeli yaklaşımdır. Hangi modeli seçerseniz seçin, ekibin bunu bilmesi ve raporun buna göre okunması gerekir.
Tahsilat takibi
- Fatura durumu üç değerden fazlasını taşımalı: tahsil edildi, kısmen tahsil edildi, tahsil edilecek.
- Vadesi geçen faturalar için otomatik hatırlatma kurgusu olmalı.
- Tahsilat, müşteri kartında görünmeli; satış ekibi kime ne kadar borç olduğunu bilmeden görüşmemeli.
- Kısmi ödemeler kalem bazında değil, fatura bazında izlenmeli — aksi hâlde mutabakat karmaşıklaşır.
Ölçülmesi gerekenler
- Teklif → sipariş dönüşümü ve aradaki ortalama süre.
- Sipariş → fatura süresi: Uzun gecikme nakit akışını doğrudan etkiler.
- Fatura hata/iptal oranı: Yüksekse zincirde elle aktarım vardır.
- Ortalama tahsilat süresi (DSO): Satışın gerçek karşılığı burada görünür.
Sık sorulan sorular
CRM muhasebe programının yerini tutar mı?
Hayır, tamamlar. CRM ticari belgeyi üretir ve müşteri ilişkisini taşır; resmî muhasebe kayıtları, beyanname ve mali tablolar muhasebe yazılımının işidir. İkisi entegre çalışmalıdır.
Teklifte fiyat değişirse ne olmalı?
Yeni versiyon oluşturulmalı, eski versiyon saklanmalı. Müşteri hangi belgeyi onayladığını, siz de neyi taahhüt ettiğinizi kanıtlayabilmelisiniz.
Çoklu para birimi nasıl yönetilir?
Belge kendi para biriminde saklanmalı ve o günün kuru belge üzerinde tutulmalı. Raporlamada tek para birimine çevirmek için kayıt anındaki kur kullanılır.
Bir sonraki adım: Teklif–sipariş–fatura zincirinin nasıl kurulduğunu görmek için demo talebi oluşturabilirsiniz.